AnasayfaGenelRÖPORTAJ

Modern Yaşamın Getirdiklerinden: Histamin İntoleransı

 

Sağlıklı bir yaşam sürerken birden bire karşılaşılan ve bir türlü geçmeyen rahatsızlıklarınız varsa nedeni Histamin İntoleransı olabilir. Diyetisyen Vildan Kabataş Çelik, tedaviden teşhise Histamin İntoleransı hakkında merak edilenleri OTC Plus Dergisi’ne açıkladı.

Her şey yolunda giderken sağlıksal olarak günlük yaşantınızı etkileyen sorunlarla karşılaşıyorsanız belki de Histamin İntoleransı yaşıyor olabilirsiniz. 20’den fazla belirtisi olan Histamin İntoleransı’nda yemeğin nasıl pişirildiğinden, bekleme ve saklama süresine kadar histamin seviyesi etkilenebilir. Histamin İntoleransı hakkında tüm merak edilenleri Diyetisyen Vildan Kabataş Çelik özel olarak cevapladı.

Öncelikle kendinizden bahseder misiniz?

Ben diyetisyen Vildan Kabataş Çelik. 2013 yılında Bilim Üniversitesi’nden mezun olduktan sonra, 5 sene boyunca klinik ve sporcu diyetisyenliği üzerine çalıştım. Ardından besin intöleransı testi üzerine çalışan bir kurumda devam ederken, bazı gıdaların bizleri bedenen ve ruhen nasıl hasta ettiğine yakınen şahit oldum. 2018 yılında Memorial Wellness’ta; hala ilgi alanımda olan ve çok severek çalıştığım bağışıklık sistemi hastalıkları üzerine yoğun bir şekilde danışan görmeye devam ettim. Eş zamanlı olarak PNI (psikonöroimmunoloji), GAPS ve Fonkyionel Tıp Diyetisyenliği eğitimimi tamamladım.

Bugün ise; mentörüm Yeşim Temel Özcan’ın ekibinde asistanı olarak çalışmaktayım ve Göktürk’teki kliniğimde beslenme danışmanlığına devam etmekteyim.

İlk olarak beyin ve bağırsak arasındaki ilişki nedir? Neden bağırsak için artık ikinci beyin deniyor?

İnsanların aynı embriyolojik kökenden gelişen iki sinir sistemi vardır; 1.Beyin ve omurilikten oluşan merkez sinir sistemimiz, bir diğeri ise bağırsaklarda bulunan gastrointestinal sinir sistemi. Ve bu iki sinir sistemi arasındaki bağlantıyı Vagus sinirimiz sağlar. Vagus siniri; bağırsağımızı ve beynimizi bağlayan en büyük sinirlerden biridir.  Her iki yönde de sinyal gönderir. Stresli ve rahat olduğumuz durumlarda, vücudun çalışmasını kontrol eder. Sindirim enzimlerimizin %60’ı vagus siniri üzerinden aktive edilir. Örneğin yapılan bir çalışmada görüyoruz ki ; probiyotik kullanımı stres hormonu olan kortizolü düşürüyor. Vagus siniri kesildiğinde ise bu etki görülmüyor. Burada iki organın iletişimde olduğunu ve çift yönlü bir etkileşim ile birbirini etkileyebildiğini görüyoruz.

Son yıllarda birçok kişinin beslenme konusunda karşı karşıya kaldığı bir durum olan Histamin İntoleransı nedir?

Histamin intoleransına değinmeden önce histamin nedir tam olarak biraz bundan bahsedelim. Histamin, vücuttaki pek çok reaksiyona katılan ve bir aminoasit olan histidinin parçalanması sonucu oluşan bir üründür. Normal şartlar altında vücudumuz tarafından salgılanan ve gıdalar yoluyla alabildiğimiz bir maddedir.

Histamin; normal şartlar altında bağışıklık sisteminde önemli rol oynayan hücrelerde depolanır ya da öncelikli olarak diamin oksidaz (DAO) enzimi tarafından yıkılır.

DAO, histamini parçalamaktan sorumludur. Eğer bu enzim yetersiz çalışırsa histamin parçalanamaz ve vücutta birikir.

Histamin intoleransı vücutta histamin birikmesi olduğunda meydana gelir.

İlaçlar, tıbbi durumlar, çevre, beslenme yetersizlikleri ve diyet histamin intoleransına neden olabilir.

Alerjik reaksiyonların semptomlarını taklit etme eğiliminde

Daha çok kimlerde görülür ve belirtileri nelerdir?

Histamini parçalamakla görevli DAO enzimi yetersiz çalışan kişilerde histamin parçalanamaz ve kanda birikmeye başlar. Ya da Histaminin vücutta gereğinden fazla artışı / alımı söz konusu olabilir. Bu durum kişilerde alerjik reaksiyonlara sebebiyet verir.

Histamin kan akımıyla vücudun her yerine taşındığından semptomları değişkenlik gösterir ancak diğer alerjik reaksiyonların semptomlarını taklit etme eğilimindedir.

Otoimmün hastalıklar gibi Histamin intöleransı da kadınlarda daha çok karşılaşabildiğimiz bir durum. Ancak maalesef modern yaşantımızın sonucu olarak; bağışıklık sistemi hastalıkları yaygınlaştıkça; bağışıklık salgısı olan histamin intöleransı da daha sık karşımıza çıkmakta.

Histamin intöleransı yaygın semptomlar:

  • İshal
  • Kronik baş ağrısı
  • Özellikle kafa ve göğsün kızarması
  • irritabl bağırsak sendromuveya ıbs
  • Tıkanık, akan veya kaşıntılı burun
  • Kırmızı, kaşıntılı veya sulu gözler
  • Hapşırma
  • Nefes darlığı
  • kurdeşenveya kırmızı, kabarık, kabarık yanık
  • Çok kaşıntılı cilt
  • Açıklanamayan anksiyete
  • Mide krampları veya ağrı
  • Kronik kabızlık
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Gaz veya şişkinlik
  • Açıklanamayan bitkinlik
  • Baş dönmesi
  • Migren, baş ağrısı
  • Çok kuru, yamalı veya pullu bir cilt ( egzama)
  • Düzensiz veya artmış kalp hızı
  • Şiddetli adet ağrısı
  • Uyku problemleri
  • Ürtiker, egzama

 

Genetik özelliği var mı?

DAO yetersizliğinin saptanması durumunda; DAO yetersizliğinin primer (genetik) mi yoksa sekondermi olduğunun ortaya koyularak yetersizliğin kaynağı belirlenmelidir.

DAO yetersizliği genetik olabilir. Primer DAO yetersizliğinde, DAO gen polimorfizmleri enzim aktivitesinin önemli ölçüde azalmasına sebep olur. Bu genetik değişkenler laboratuvar testleri ile belirlenebilir ve primer (genetik) ve sekonder histamin intoleransı ayırıcı tanısında kullanılır.

İlk aşamada teşhis nasıl konuyor?

Histamin intoleransı teşhisi koymak için en yaygın yöntem kan tahlilidir. Kandaki histamin ve DAO enzim seviyelerine bakmak, vücutta histamin fazlalığı olduğunu ya da histaminin yeterince yıkılmadığını gösterebilir. Yine dışkıda Histamin ölçümü de bizim için bir göstergedir.

Eğer histamin içeren gıdaları tükettikten sonra histamin intoleransı belirtileri sizde görünüyorsa, klinik tablonuzda bizlere teşhis koyma konusunda güçlü bir yol göstericidir.

Histamin hangi gıdalarda daha çok bulunuyor?

 

  • Mayalı alkollü içkiler örneğin şarap, bira, şampanya
  • Mayalı gıdalar, fermente gıdalar; ev yapımı lahana turşusu, sirke, soya sosu, kefir, yoğurt, kombucha, vs
  • Fermente soya ürünleri (miso, soya sosu)
  • Sirke içeren besinler; turşular, mayonez, hazır soslar vb
  • İşlenmiş et ürünleri; salam, sucuk, sosis vb.
  • Kurutulmuş meyveler ve muz
  • Turunçgillerin çoğu
  • Domates, Ispanak
  • Ekşi krema, ekşi süt, yayık altı suyu, ekşi mayalı ekmek
  • Eski – olgunlaştırılmış peynirler
  • Çerezler; ceviz, yer fıstığı, kaju fıstığı,
  • Meyveler; Kiraz, erik, şeftali, üzüm, ananas, çilek, frambuaz
  • Sebzeler; avakado, patlıcan, ıspanak, domates, mantar
  • Katkı maddeleri
  • Kakao ve çikolata
  • Tütsülenmiş balık ve bazı cins balıklar; tuna, hamsi, sardalya, orkinos
  • Kemik suyu
  • Beklemiş, bayat gıdalar

Bu gıdalardan alınması gereken vitamin, protein, minareller… nasıl takviye edilmeli?

Histamin diyeti oldukça geniş bir yelpazedir. Yemeğin nasıl pişirildiğinden, bekleme ve saklama süresine kadar histamin seviyesi etkilenir.

Histamini yüksek olan kilşilerin genellikle altta yatan kronik enflamasyonu olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla emilim problemleri de yaşıyorlar.
Bu noktada, kişide mevcut vitamin-mineral düşüklüğü varsa bunu tedavi başlangıcında tamamlamak gerekiyor.

Histamin eliminasyonu iyi planlandığında; protein, vitamin- mineral eksikliği yaşanmaz. Ancak özellikle çok uzun süre mevcut diyette kalması gerekenlere, probiyotik eklemek gerekebilmektedir.

Histamin artışı tüm vücudu etkileyebilir

Kimler bu besinlerden uzak durmalı?

Kabaca bir değerlendirme için, histamin yaygın semptomlarının 3 tanesi ve üzerinden müzdarip olanlar uzak durmalıdır diyebiliriz. Aslında histamin artışı tüm vücudu etkiler ve yaygın semptomlar görülebilir.

Yine özellikle mayalı gıdalar size dokunuyorsa histaminden şüphelenebiliriz.

Ayrıca sıcak-soğuk hava değişimi sizi rahatsız ediyor ve sıklıkla ödem hissediyor, kaşınıyor, kızarıyor, boğaz gıcığı, öksürük, egzama, alerjik reaksiyonları yaşıyorsanız histamini yüksek gıdalardan uzak durmak faydalı olabilmektedir.

Sizin bu konuda önereceğiniz tedavi ve beslenme yöntemi nedir?

Histamin intöleransı olan kişide ilk hedef; vücudun kaldırabileceğinden fazla yükte artmış histamin seviyesini normalize etmek ve DAO enzim aktivitesini arttırmaktır.
Bunun için tedavide; kişiye özel modifiye edilmiş histamin eliminasyonu ile başlıyoruz. Diyet ile alınan histamin yükünü düşürmek, şikayetleri yüksek oranda iyileştirici etki gösteriyor.
Ancak her hastalıkta olduğu gibi altta yatan kök sebepleri doğru saptamak ve oraları iyileştirerek kısıtlı tedavi diyetini bir noktada esnetmek istiyoruz.
Örneğin histamin artışının sebepleri arasında, SİBO ( İnce bağırsakta artmış bakteri yükü ) , Geçirgen bağırsak, kronik stres, Çinko&bakır gibi bazı vitamin-mineral yetersizlikleri ve dolayısıyla azalmış bir DAO enzim aktivitesi yatabilir. Böyle bir durumda kökenin de köken sebebini irdelediğimizde, bu emilim bozukluğunun sebebini; ilaçlar, toksinler, beslenme, kronik stres ve mide asit yetersizliğinde bulabiliriz. Aslında bazen histamin intöleransı bir neden iken; bazende bir sonuçtur. Bu sebeple stratejiler genel anlamda belli olsa da; reçete herkes için farklılık gösterebileceğinden böyle bir durumdan şüpheleniyorsanız bir uzman kontrolünde tedavi olmak gerekmektedir.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu