AnasayfaGenelRÖPORTAJ

Sağlıkta Kilit Nokta: Sindirim Sistemi

 

Sindirim sistemi iyi çalışmayan kişilerin genellikle mutsuz olduklarını ve sık hastalandıklarını belirten Uzman Diyetisyen İpek Ağaca Özger, “Enerji, vitamin ve mineral ihtiyacının karşılanması için sağlıklı bir sindirim sistemi gereklidir” dedi.  Özger, sindirim sistemi, sağlık ve beslenme arasındaki üçlü ilişkiyi OTC Plus Dergisi okuyucuları için açıkladı.

 

Öncelikle kendinizden bahseder misiniz?

Mesleğine aşık bir Uzman Diyetisyenim. İlk ve tek tercihim olarak seçtiğim Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü lisans eğitimimi 2007’de bitirdim. 2009’da yüksek lisans eğitimime Haliç Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünde devam ederek 2011’de ‘Uzman Diyetisyen’ unvanını kullanmaya hak kazandım. Şu anda ise Acıbadem Üniversitesi’nde Beslenme ve Diyetetik Bölümünde Doktora eğitimimi bitirmek üzereyim.

 

Mezuniyet sonrası birçok hastane ve kurumda çalıştıktan sonra 2014’te ‘Renkli Diyet’ markasını yarattım ve kendi ofisimde beslenme danışmanlığı hizmetlerine başladım. Kişilerde sağlıklı beslenmenin alışkanlık haline gelmesini amaçlıyorum. Bireysel, Kurumsal ve Online Beslenme Danışmanlığı veriyorum. Hem yüz yüze hem de online olarak çalışıyorum.

 

Kişiye özel planladığım ile sağlıklı ve kalıcı şekilde kilo vermek, kilo almak, kilo kontrolünü sağlamak, sağlıklı beslenme danışmanlığı, gebelik ve emziklilik dönemine özgü beslenme, hastalıklara yönelik beslenme tedavisi, çocuk ve ergen beslenmesi, vb. üzerine çalışmalarıma devam ediyor; kişilere ve pek çok kuruma beslenme danışmanlığı hizmeti veriyorum. Menü planlama eğitimini çok önemsiyorum. Ancak doğru menüleri planlamayı öğrendiğimizde sağlıklı ve ideal kiloda olmak mümkün oluyor.

 

Sindirim sistemi ile insan sağlığı arasındaki ilişki nedir?

Sindirim sistemi iyi çalışmayan kişiler genellikle mutsuz olurlar ve sık hastalanırlar. Niçin mi? Sindirim sistemi sağlığı birçok hastalığın önlenmesi, kişinin kendini sağlıklı ve zinde hissetmesi açısından çok önemlidir. Sağlıklı olmayan bir sindirim sistemi besinlerin sindiriminde, emilmesinde sorunların ortaya çıkmasına, vitamin ve mineral eksikliklerine, bağışıklığın düşmesine hatta ruh sağlığının olumsuz etkilenmesine dahi neden olabilir. Sindirim sisteminin bir parçası olan bağırsakların beyinle direkt ilişkili olduğu bilinmektedir. Bozulmuş bağırsak sağlığı alzheimer, depresyon gibi birçok hastalığa neden olabilir.

Sindirim sistemi ile beslenme arasında nasıl bir bağ bulunuyor?

Sindirim sistemi besinlerin sindirilmesini, emilmesini ve vücudun ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlayan sistemdir. Hücrelere gerekli olan enerji, vitamin ve mineral ihtiyacının karşılanması için sağlıklı bir sindirim sistemi gereklidir. Beslenme hem sindirim sistemi sağlığını, düzenli çalışmasını etkiler hem de sindirim sistemi hastalıklarının tedavisinde önemli bir rol oynar.  Kişinin ihtiyaçlarını karşılayacak yeterli ve dengeli bir menü Diyetisyen desteğiyle planlanabilir.

Sindirim sistemi nasıl bozulur?

Kötü beslenme alışkanlıkları, bakteriyel enfeksiyonlar, alkol, sigara kullanımı gibi birçok faktör sindirim sistemi hastalıkları riskini arttırabilir. Ayrıca stres de sindirim sistemini etkileyen önemli bir faktördür.

Irritabl bağırsak sendromu gibi bazı sindirim sistemi hastalıklarında altta yatan organik bir neden yoktur ancak stresin hastalığın ortaya çıkmasında ya da alevlenme dönemlerine neden olduğu bilinmektedir ya da stres mide asidinin aşırı artmasına yol açarak mide hastalıklarına da neden olabilir.

Uzun süreli sağlıksız beslenme bağırsakları olumsuz etkiler

Sürekli fast-food besinler tüketme, fazla şeker ve tuz alımı, katkı maddesi içeren besinleri sık tüketmek, meyve ve sebzeden fakir beslenmek gibi kötü beslenme alışkanlıkları zamanla sindirim sisteminde bozulmalara neden olabilir ve hastalıklara yol açabilir. Özellikle yanlış beslenme bağırsak mikrobiyotası dengesini olumsuz etkileyerek bağırsak hastalıklarına ve bununla birlikte de tüm vücut sağlığını olumsuz etkiler. Ayrıca besin intoleranslarının da disbiyozise (sağlıksız bağırsak) neden olabilir. Sık sık diyare, konstipasyon, şişkinlik, karın ağrısı, mide yanması ve gaz problemleri gibi sorunlar görülmesi sindirim sisteminde bir sorun olduğu anlamına gelebilir ve mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Son yıllarda birçok kişi sindirim sistemi ile ilgili sorunlar yaşamakta, hassas bağırsak sendromundan reflüye kadar birçok hastalık bulunuyor. Bu rahatsızlıklar nedir, bu rahatsızlıklarda nasıl bir yol izlenmeli, önerileriniz nelerdir?

Sindirim sistemi kanalı ağızla başlar ve anüsle biter ve her bir organda ortaya çıkabilecek hastalıklar tüm sindirim sistemini etkilemektedir.

Ağız ve diş sağlığıyla ilgili hastalıklar besinler yutulması, çiğnenmesi ve parçalanmasında sorunlara neden olabilir. Bu hastalıkların beslenme tedavisinde genellikle yumuşak, düşük posalı, sulu besinler tüketilmesi tavsiye edilir.

Yutma güçlükleri kişinin besin alımının düşmesine ve günlük alması gereken enerji ve protein ihtiyacının karşılanamamasına neden olabilir. Bu hastalarda malnutrisyon görülme riski yüksektir.

Mideyle ilgili en sık görülen hastalıklar ülser, reflü ve gastrittir. Bu hastalıklarda mideyi irrite edebilecek yüksek baharatlı, tuzlu, asitli, kafeinli, yağlı, şekerli yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Çok sık görülen bir hastalık reflüde kişilerin yemekte sonra 1 saat uzanmaması, dik pozisyonda olması ve mümkünse uyurken de başın yukarıda olması tavsiye edilmektedir.

Kronik diyare ve konstipasyon, irritabl bağırsak sendromu gibi hastalıklar toplumda sık görülen ve genellikle tedavi için sağlık kuruluşuna başvurulmayan hastalıklardır. Özellikle irritabl bağırsak sendromu gastroenterologlar tarafından en sık teşhis konulan hastalıktır ve sosyal hayatı, duygu durumunu da yakından etkilemektedir.

Çok sıcak ve çok soğuk besinlere dikkat!

Sindirim sistemi sağlığını korumak için yiyeceklerin çok sıcak ya da soğuk olmamasına dikkat edilmelidir. Yapılan çalışmalar, çok sıcak içilen çorba veya çay & kahve vb. içeceklerin boğaz ve yemek borusuna, dişlere, mideye zarar verebildiğini göstermektedir.

Besinlerin sindirimi ağızda başladığı için iyice çiğnenmeli; sonra yutulmalıdır.

İşlenmiş et, kızartma, basit karbonhidrat, yüksek kafein, alkol ve asitli içeceklerin tüketimini sınırlamak hem sindirim sistemi sağlığının korunmasında hem de birçok hastalığın şiddetinin azalmasında yardımcı olabilir.

Kızartma artık mutfaklarımızda hiç uygulanmaması gereken bir pişirme yöntemidir. Onun yerine fırında pişirme, ızgara gibi yöntemleri kullanabilirsiniz. Örneğin patates kızartmasından vazgeçemiyorsanız patates dilimlerini baharat ve biraz zeytinyağı ile harmanlayıp fırın kağıdı üzerinde fırında pişirebilirsiniz. Tadı enfes oluyor ve kızartmadan bir farkı olmuyor. Mutlaka deneyin.

Sağlıklı beslenme =Sağlıklı sindirim sistemi

Sindirim sistemi hastalıklarının tedavisinde ve önlenmesinde beslenmenin büyük bir rolü vardır. Yüksek oranda yağ, şeker ve tuz içeren besinler ise sindirim sistemine olumsuz etkilemektedir. Lif oranı yüksek besinlerden, sağlıklı yağlardan, kompleks tahıllardan, meyve ve sebzelerden zengin bir beslenme sindirim sistemi sağlığını desteklemektedir. Ayrıca sindirim sistemi için probiyotik besinler de önem taşımaktadır. Probiyotik yoğurt, kefir, kombucha gibi probiyotik besinleri ana yemeklerinizde ve ara öğünlerde her gün tüketmeye özen gösterin. Örneğin cacık seviyorsanız normal yoğurt yerine probiyotik yoğurt veya kefir ile hazırlayın.

Kefir sevmeyenlere kefir sevdiren tarifim:

1 bardak kefir + 1 avuç nane veya fesleğen (roka da ilave edebilirsiniz) + 2 salatalık blendır yapılıp üzerine isteğe göre yarım veya tam şişe maden suyu ekleyerek tüketin.

Bu içecek:

  • sindirim sistemi dostu;
  • vitamin ve mineral deposu olduğu için detoks etkide;
  • protein ve lif içeriğinden dolayı tok tutmada etkili;
  • yeşillikler sayesinde öden atmaya yardımcı.

Uzmandan destek almak çok önemli

Bozulmuş bağırsak mikrobiyotasının birçok sindirim sistemi hastalığına neden olabileceği bilinmektedir. Sindirim sistemi hastalıkların tıbbi beslenme tedavisi ise görülen bölgeye, hastalığın çeşidine göre değişmektedir. Sindirim sistemi hastalıklarında beslenme tedavisinde hastalığa uygun beslenme alışkanlığı kazandırmak, semptomların azaltmak ve hayat kalitesinin arttırmak hedeflenmektedir. Bu nedenle kişiye özel yaklaşım için mutlaka önce gastroenterologunuza sonra diyetisyeninize başvurun.

Bu rahatsızlıklarda kişi ömür boyu bir diyet halinde mi yaşamalı?

Hastalıklara özgü beslenme tedavisi ile kişilerin hayat kalitesinin ve konforunun artması sağlanabilir. Diyetisyen tarafından hazırlanmış kişiye özel beslenme planını uygulamak çok önemlidir. Burada amaç sadece “diyet yapmak” değil; beslenme düzenini alışkanlık haline yani yaşam tarzı haline getirmektir.

Bazı sindirim sistemi hastalıkları bazı dönemlerde remisyon dönemindedir ancak stres, alkol kullanımı gibi faktörlerden dolayı tekrar alevlenme dönemine geçebilir. Kişi hastalığını tetikleyen unsurları en iyi kendisi bilir ve bunlardan mümkün olduğunca kaçınarak hastalığın seyrini değiştirebilir. Özellikle alevlenme dönemlerinde beslenme tavsiyelerine uymak semptomların şiddetinin hafiflemesini sağlamaktadır. Gerektiğinde eliminasyon diyetleri uygulanabilir. Eliminasyon diyetleri öncesinde kişiler Diyetisyenine danışarak güvenilir besin duyarlılık testlerini yaptırabilirler.

Renkli beslendiğinizde hayatınızın da renklendiğini göreceksiniz. Sağlıklı günler…

Kaynakça:,

  • Yaşam Dediğin 9 Metre , Prof. Dr. Murat Baş
  • Soldavini, J. (2019). Krause’s food & the nutrition care process. Journal of Nutrition Education and Behavior, 51(10), 1225.
  • Akbulut, A. G. G., Çiftçi, A. G. H., & Yıldız, E. SİNDİRİM SİSTEMİ HASTALIKLARI VE BESLENME TEDAVİSİ.

 

 

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu